Ivens' eerste autobiografie 'The Camera and I' gepubliceerd in Spaanse vertaling

Bij de kleine onafhankelijke uitgeverij Bastante in Santiago de Chile verschijnt binnenkort de eerste Spaanse publicatie van Joris Ivens' eerste autobiografie The Camera and I: La cámara y yo. Vicente Braithwaite heeft zich sinds 2024 ingezet voor deze publicatie. In Ivens' eerste autobiografie beschrijft hij de periode tot 1946 met een aansluitend hoofdstuk waarin de periode 1945 tot 1967 kort wordt behandeld. Omdat Ivens geen historicus is, maar een kunstenaar, zijn lang niet alle historische feitelijkheden kloppend te noemen, met name ...

Caroline Hoebens' proefschrift 'Muziek in documentaires van Joris Ivens'

Op 10 oktober 2025 is Caroline Hoebens gepromoveerd aan de Universiteit van Utrecht op een dissertatie over de filmmuziek in de films van Joris Ivens. Het is de eerste keer dat de muziek en het geluid, zoals Ivens die heeft toegepast in zijn films, onderwerp is van een omvangrijk proefschrift. Joris Ivens speelde zelf piccolo, een kleine dwarsfluit, wat mogelijk zijn sensiviteit voor het gebruik van muziek verklaart. Met name blaasinstrumenten, die zo'n belangrijke rol spelen in de muziek bij Het verhaal van de wind (1988), gecomponeerd d ...

50 jaar Filmhuis Nijmegen, 25 jaar LUX, 100 jaar film avant-garde

Woensdag 22 oktober 2025 presenteerde André Stufkens in de grote zaal van LUX zijn boek Gewoon goeie films. 50, 100 & 25 jaar film avant-garde in Nijmegen (uitgeverij Vantilt). In aanwezigheid van wethouder Noël Vergunst, directeur Diederik Hoekstra en vele oud-medewerkers vertelde hij over honderd jaar strijd voor de goede film. Die opmerkelijke strijd heeft geresulteerd dat Nijmegen -de negende stad van het land in grootte- Filmstad nr. 1 is (volgens Gerard Marlet in zijn Atlas voor gemeenten en De aantrekkelijke stad). Op 18 novem ...

Het oeuvre van Anneke van der Feer verder verrijkt

Onlangs zijn er opnieuw goede, vroege schilderijen van Anneke van der Feer opgedoken, die haar oeuvre aanzienlijk verrijken. Sinds de publicatie van het boek Anneke van der Feer Helemaal eerlijk zijn wordt er meer werk ontdekt en dienen zich meer nieuwe feiten aan dan in de vijftig jaren na haar overlijden in 1956. Ditmaal was het Quirijn van den Hoogen, universitair docent kunstbeleid aan de Universiteit van Groningen, die het Stedelijk Museum in Amsterdam tipte dat zijn moeder schilderijen van Anneke van der Feer (1904-1998) in bezit heeft, d ...

Plaquette Treasure of European Film Culture voor Ivens' De brug onthuld

Op donderdag 19 september onthulde Said Kasmi, wethouder van cultuur van de gemeente Rotterdam, een plaquette van de eerste Nederlandse Treasure of European Film Culture: bij de Hefbrug als ode aan Ivens' avant-garde film De brug uit 1928. Op initiatief van de European Film Academy is, na eerdere schatten, zoals de trappen in Odessa van Eisensteins Potemkin, of the Trevifontein uit La Dolce Vita, ism het Nederlands Filmfonds gekozen voor de Hefbrug. Sandra den Hamer, directeur van het Filmfonds legde uit dat diverse locaties de revue heb ...

Van der Feer ontmoet Van der Feer

Op 15 augustus brachten Monique van der Feer en Joost van der Feer een bezoek aan het Joris Ivens Archief in Nijmegen om werken van Anneke van der Feer te bekijken. Het is voor het eerst dat er bloedverwanten van kunstenares Anneke van der Feer (1902-1956), een van de grote liefdes van Joris Ivens, langskwamen. Zij zijn de achterkleinkinderen van een oom van Anneke van der Feer en hebben belangstelling voor zowel het familiale als artistieke aspect. Het contact ontstond na de uitgave van het boek, de eerste monografie over Anneke van der Feer, ...

European Film Academy eert Ivens met Hefbrug als Treasure of Film Culture

De European Film Academy (EFA, de Europese tegenhanger van de OSCAR organisatie in de VS) heeft Joris Ivens, De brug (1928) en de hefbrug in Rotterdam opgenomen in de Treasures of European Film Culture. Het is voor het eerst dat een Nederlandse filmmaker en locatie worden opgenomen in een lijst van inmiddels 49 Europese locaties in 24 landen, die van uitzonderlijk belang zijn voor de Europese filmcultuur.Tot die locaties behoren bijvoorbeeld de grote trappen in Odessa uit Eisensteins’ Pantserkruizer Potemkin(1925), de Trevi Fontein ...

Cultuurfonds steunt inventarisatie Ivensarchief

Het Cultuurfonds steunt met 10.000 euro de herinventarisatie van het Joris Ivens Archief. De collectie die de Europese Stichting Joris Ivens sinds 1997 beheert en gedeponeerd is in het Regionaal Archief Nijmegen (RAN), is de afgelopen 27 jaar meer dan verdubbeld in omvang. Die nieuwe aanwinsten en oude collecties worden sinds 2020 door een groep enthousiaste vrijwilligers gecategoriseerd in nieuwe inventarislijsten, nu bij elkaar al 800 pagina's dik. Eerder steunde de gemeente Nijmegen en de provincie Gelderland al het inventarisatieprojec ...

Documentaire 'Indië verloren' toont Nederlandse propaganda en censuur

Nadat Joris Ivens Indonesia Calling (1946) had gemaakt werd hij onmiddelijk beschuldigd van anti-Nederlandse propapaganda. De Veiligheidsdienst stelde ook onmiddelijk voor daarom zijn paspoort in te trekken, niet in 1951, maar al in 1945. In een nieuwe documentaire 'Indië verloren. Hoe een koloniale oorlog te verkopen?' presenteert filmmaker In-Soo Radstake een breed spectrum aan invalshoeken over hoe Nederland die oorlog verkocht, waaronder die van Ben Bot, voormalig minister van buitenlandse zaken. Hij bevestigt dat het de Nederlandse ...

Schenking van Ivensfilms

Onlangs ontving de Ivensstichting zes akten van een werkkopie van de lange documentaire Le 17e parallèle (1968). Laurence Lefèvre overhandigde deze aan André Stufkens in haar huis in Montreuil. Zij heeft deze werkkopie gekregen van haar oudere, in 2022 overleden, zuster Liliane Korb. Op 26-jarige leeftijd verzorgde Liliane Korb de montage van deze film over de vrijheidsstrijd van het Vietnamese volk tegen de Amerikaanse bezetting. Eerder ontving de stichting een kopie van Borinage van het Limburgs Museum. Liliane KorbLiliane Korb (1940) ...

Een schenking en vondsten van werk Anneke van der Feer

Onlangs kreeg de Europese Stichting Joris Ivens een schilderij op koper van Anneke van der Feer geschonken door galeriehouder Joost Bakker. Zij was een van de liefdes van Ivens en haar gehele leven communistisch kunstenares. Een schilderij van haar is in Duitsland geveild voor zevenduizend euro en is waarschijnlijk een portret van de legendarische Piet Laros, commandant van de Nederlandse internationale brigades tijdens de Spaanse Burgeroolrog. Daarnaast zijn wederom 50 tekeningen opgedoken, en dat nadat een jaar geleden 332 tekeningen in schet ...

Schenking portret Joris Ivens van Tjerk Bottema

Onlangs heeft Sietze Bottema, kleinzoon van de oudste broer van schilder, graficus en illustrator Tjerk Bottema (1882-1940), een portret van Joris Ivens in krijt geschonken aan de Ivens Stichting. Het is daarmee het derde portret van Ivens dat de Friese kunstenaar heeft vervaardigd en overgeleverd is. In het Joris Ivens Archief bevindt zich al een portret in olieverf en ook het Katwijks Museum heeft een schilderij van hem dat er nauw mee verwant is.

Acquisitie Anneke van der Feer en Helen van Dongen

Recent heeft de Europese Stichting Joris Ivens nieuwe materialen voor de collectie geschonken gekregen die betrekking hebben op twee vriendinnen van Joris Ivens: Anneke van der Feer (1902-1956) en Helen van Dongen (1909-2006). Ploni Passieux-Van der Stel overhandigde onlangs een set originele houtblokken, waarmee Anneke van der Feer houtsnedes heeft afgedrukt in de periode 1927-1938. O.a. haar zelfportret, Cheng Fai, de assistent van Joris Ivens, en enkele afdrukken uit de Oekraïne en een portret van de oude vrouw (afdruk in collectie Rij ...

Een korte film over 50 jaar solidariteit tussen Nederland en Quang Tri

Picasso, Ivens en de beeldvorming in een verdeeld Duitsland

Joris Ivens ontmoette Pablo Picasso in 1951 in Vallauris, samen met de Franse dichter Jacques Prévert. Vier jaar later tekent Picasso de voorkant van een boek bij Ivens’ lange documentaire The Song of the Rivers (1954). Hoe werd Pablo Picasso’s werk in de naoorlogse jaren ontvangen in een verdeeld Duitsland? Een fascinerende en fraai vormgegeven expositie in het Ludwig Museum in Keulen presenteert een antwoord. Delen van Ivens’ film worden permanent vertoond, evenals documenten, foto’s en Picasso’s schetsen. Picasso werkte op 20 sept ...

Woensdag 22 oktober 2025 presenteerde André Stufkens in de grote zaal van LUX zijn boek Gewoon goeie films. 50, 100 & 25 jaar film avant-garde in Nijmegen (uitgeverij Vantilt). In aanwezigheid van wethouder Noël Vergunst, directeur Diederik Hoekstra en vele oud-medewerkers vertelde hij over honderd jaar strijd voor de goede film. Die opmerkelijke strijd heeft geresulteerd dat Nijmegen -de negende stad van het land in grootte- Filmstad nr. 1 is (volgens Gerard Marlet in zijn Atlas voor gemeenten en De aantrekkelijke stad).

Op 18 november 1974 opende het Filmhuis Nijmegen, niet zonder reden de verjaardag van Joris Ivens. Net als Ivens zelf combineerde dit experiment met een alternatief filmtheater eigenzinnige, onafhankelijke filmkunst en maatschappelijke vernieuwing, een vruchtbare mengeling van politiek en cultuur, van lef en visie. Wilfried Uitterhoeve, toenmalig studentenleider en jurist, en Ad Spijkers, actief in de Vietnambeweging en werkzaam op het Bureau Buitenland van de Katholieke Universiteit van Nijmegen (KUN), hadden de moed en visie dit filmhuis op te richten voor 'de betere film', de 'andere film'. De eerste film illustreerde die wat vage termen: Il caso mattei (1972) van Francisco Rossi, winnaar van de Gouden Palm met een hybride vorm van speelfilm en documentaire. Ook hier werd in het eerste programmblad het verband met Ivens gelegd, die Ad Spijkers eerder dat jaar persoonlijk had ontnoet in Berlijn. Enrico Mattei had in 1960 in zijn hoedanigheid als baas van de ENI, het machtige energiebedirjf van Italië, en tevens vooraanstaand Christendemocraat, aan Joris Ivens de opdracht gegeven een documentaire te maken over het economisch wonder van zijn land, dankzij de vondst en verwerking van methaangas. Het resulteerde in de tv-serie l'Italia non è un paese povero (1961). Ivens werkte samen met de toen nog jonge filmmakers Paolo en Vittoria Taviani. die hij adviseerde over te stappen naar speelfilm. Die film verscheen twee jaar voor de tot nu toe onopgehelderde dood van Mattei door een vliegtuigongeluk, waarvan beweerd wordt dat de Seven Sisters, de grote Angelsaksische oliemaatschappijen er achter zouden zitten.
Het Filmhuis Nijmegen bleek al spoedig een schot in de roos en te voldoen aan een grote behoefte aan de hoogopgeleide stad en studentenbevolking. Het boek gewoon goeie film brengt nauwgezet de genesis en evolutie van dit filmhuis in beeld, voortkomend uit politieke acties, met name voor een vrij Vietnam, de studentenbeweging en initiatieven van studenten voor allerlei filmclubs. Maar was het ook een revolutie? Het boek plaatst de oprichting in vele voorafgaande initiatieven in Nijmegen door bevlogen mensen. Daarbij speelt de familie Ivens natuurlijk een belangrijke rol, maar ook het studentenleven van de in 1923 opgerichte katholieke universiteit. De triade katholicisme, film en universiteit blijkt de afgelopen eeuw een zeer vruchtbare voedingsbodem te zijn geweest voor de vertoning van 'de goede film'.

Bekende namen uit de Nederlandse filmcultuur en internationale filmcultuur passeren de revue. Met LUX, geopend in 2000 door Catherine Deneuve, kreeg de stad het grootse artplex van Europa in huis. Met een dagelijks daverend programma van films en filmgerelateerde activiteiten trekt het jaarlijks ca. 220.000 bezoekers.

Met name Ad Spijkers heeft er met zijn archief en herinneringen voor gezorgd dat de historische reconstructie van het ontstaan van het Filmhuis Nijmegen kan worden gepubliceerd. Eric Brouwer, historicus, lid van de eerste werkgroep van het Filmhuis Nijmegen en nog immer enthousiast vrijwilliger van LUX, adviseerde en initieerde de reünie van de medewerkers van het eerste uur op 12 april 2025. Met 24 (oud) medewerkers en andere betrokkenen is gesproken, dat bij elkaar zorgde voor het vastleggen van unieke getuigenissen van dit bijzondere verhaal.

André Stufkens, 'Gewoon goeie films. 50, 100 & 25 jaar film avant-garde in Nijmegen (Nijmegen: uitgeverij Vantilt), ISBN 9789460045189, 17 x 24 cm, paperback, geïllustreerd, volledig in kleur (ca. 250 illustraties), 168 pagina’s.
Te bestellen via: https://vantilt.nl/boeken/gewoon-goeie-films/