Borinage
/ Misère au Borinage
(1934)
België / 34 minuten / zwart-wit / zwijgend / 35 mm
Nederlandse/ Engelse titel: Borinage
Regie, scenario
en montage: Joris Ivens en Henri Storck
Camera: Joris Ivens, Henri Storck en François Rents
Productie maatschappij: Club de l'Écran, EPI
Première:
Brussel, Club de l'Ecran, 6 maart 1934
Eerste vertoning
in Nederland: De Uitkijk, 9 maart 1934
In 1934 wordt
in Moskou een geluidsversie uitgebracht met een nieuwe (zwakkere) montage en
ingelaste beelden van Russische arbeiders. In 1960 maakt Henri Storck een geluidsversie
met commentaar van André Thirifays. In 1999 wint de Belgische documentaire
Les Enfants du Borinage, Lettre a Henri Storck (met fragmenten van de film)
de Zilveren Wolf op het IDFA, de film laat zien hoe triest de huidige positie
van de nazaten van de mijnwerkers nog steeds is.
Documentaire met een scherpe aanklacht tegen de gevolgen van een mijnwerkersstaking
in het Belgische kolenbekken van de Borinage. Mijnwerkers worden uitgesloten,
families worden hun huis uitgezet, kinderen raken ziek en krijgen geen onderwijs.
De mijnwerkers die met hun eigen handen de kolen uit de grond hadden gehaald,
hadden geen geld om kolen te kopen en moesten naar de afvalbergen om resten
koolgruis te schrapen. De film laat de harde maatschappelijke tegenstellingen
zien tijdens de crisisjaren tussen kapitaal en arbeid, kerk en volk, in een
rauwe anti-esthetische stijl, en is daarmee een van de eerste klassiekers van
de sociale documentaire. Sommige scènes moesten in het geheim worden
opgenomen vanwege de repressie van de politie. De film is samengesteld uit journaalbeelden,
eigen opnames en geënsceneerde situaties, zoals de scène met de
deurwaarder en de demonstratie ter gelegenheid van Karl Marx' vijftigste sterfdag,
die door de arbeiders is nagespeeld (reconstructie).
Reacties:
L.J. Jordaan: 'Met weemoed ziet iedereen, die hart heeft voor een nationale
filmkunst, het ernstige en belangrijke werk aan, dat Borinage is. Een werk vol
opstandigheid, vol 'tendenz' misschien...maar vol van een wijd mededogen en
eerbiedwaardige overtuiging, En bovenal een werk van formaat! ...bewogener,
warmer, levender, dan zijn tot nu toe bekende werk' (De Groene Amsterdammer,
17 maart 1934)
Maurice Roelants: 'Bij Joris Ivens en Henri Storck daarentegen is er een dogmatische
dialectiek, die zich kalm en objectief verslaggevend aanmeldt en in de grond
slechts neerkomt op het arrangeren van anti-thesen, tritureren van feiten, doorzichtig,
demagogisch knoeien, met de kennelijke bedoeling een revolutionaire stemming
te doen ontstaan!' (Forum, 1934)
New York Times: 'a strong, dark film suggesting the early Van Gogh sketches
of le Borinage.' (februari 1937)
