The
Spanish Earth
(1937)
Verenigde Staten / 52 minuten/ zwart-wit / geluid / 35 mm
Nederlandse
titel: Spaanse Aarde
Franse titel: Terre d'Espagne
Regie en scenario: Joris Ivens
Camera: John Fernhout (John Ferno)
Montage: Helen van Dongen
Muziek: Marc Blitzstein, Virgil Thomson
Commentaar (tekst en stem): Ernest Hemingway
Productie maatschappij: Contemporary Historians Inc.
Première: Hollywood, 19 juli 1937
Klassieke documentaire over oorlogsvoering in de 20e eeuw, tijdens de Spaanse Burgeroorlog opgenomen, waarbij Ivens de kant koos van de wettig gekozen regering van de Republikeinen, die werden aangevallen door nationalisten o.l.v. generaal Franco, gesteund door Hitler Duitsland. Het filmverhaal van de verdediging van Madrid loopt parallel aan het verhaal over de irrigatie van een vallei bij het dorp Fuenteduena de Tajo, waar coöperatieve landbouwers voor de voedselvoorziening van de stad en het leger zorg dragen. Ivens en Fernhout huldigden het uitgangspunt van oorlogsfotograaf Robert Capa: 'If the photo isn 't good enough, you were not close enough'. Behalve het camera werk is de sobere commentaartekst van Ernest Hemingway, die zich bij de filmploeg van Ivens en Fernhout aansloot, klassiek. Een eerste tekst gesproken door Orson Welles bleek afbreuk te doen aan de kracht van de beelden, terwijl Hemingways tekst de beelden niet illustreerde, maar er op reageerde. De film eindigt hoopvol, ondanks de penibele vooruitzichten van de verdedigers van Madrid en ondanks de interne conflicten tussen de rivaliserende linkse partijen, een aspect dat in de film niet wordt getoond.
Reacties;
Amerikaanse pers: 'There is a stark simplicity and the clear picture of utter
truth in this view of the Spanish conflict, one which tells its poignant story
with a striking minimum of fanfare and trumpets, even a minimum of accompanying
narrative'(Motion Picture Daily, 23 augustus 1937)
'"Spanish Earth", the film record of the war in Spain made by Joris
Ivens and Ernest Hemingway… presents both vividly and brilliantly the real
meaning of the Spanish struggle to millions of people in Spain. The action scenes
are not as exciting as action scenes in fiction film, in which the camra can
go right up and stare the actor in the face as he is going through the agony
of dying or making love. But this is the real thing. The pictures of these Spaniards
with haggard unshaven faces going into action. "This," says Hemingway,
"is how men really look who are going to face death."(Iowa-paper december
1938)
George Louis George: 'Joris Ivens has made one of the most touching films ever
seen. The faces of the peasants and the soldiers in it have something that goed
to the heart and catches your throat.' (Cinemonde, Paris)
Archibald MacLeish: 'It is the essence of history, given in the particular,
precise, unforgettable detail which slower eyes and heavier imaginations would
not perceive…a proof the motion-pictures can be motion-pictures and can
still be true.' (Cinema Arts, september 1937)
Howard Barnes: "The most powerful and moving documentary film ever screened…It
is a motion picture of compelling artistry'. (Herald Tribune)
John T. McManus: 'Compelling…Photographic eloquence…Hemingway's narrative
is superb'. (New York Times')
'The Spanish Earth' was a masterpiece of beautiful and simple cinematic statement,
making its points conclusively by artful implication'(New York Times, 6 december
1937)
