Chronologie Joris Ivens' Wij Bouwen, 1929-1930
Mei 1929
Opdracht getekend tussen de ANBB (Algemeene Nederlandsche Bouwarbeiders Bond)
en Ivens voor een film over de bouwwerkzaamheden in Nederland ter viering van
het 10-jarig jubileum van de ANBB.
10 oktober 1929
Ivens in een interview:
"Op het oogenblik zit ik tot over mijn ooren in een groote documentaire
film voor den Alg. Ned. Bouwarbeidersbond. De bouw van de Zuiderzeewerken, woning-en
fabrieksbouw en de caissonbouw te Rotterdam vormen de kern. Het materiaal van
de Zuiderzeewerken en van het heien bij den woningbouw zal tevens dienen als
grondslag voor twee zelfstandige films. "
De Nieuwe Eeuw, 10 oktober 1929
9 november 1929, in Filmligaprogramma
De Uitkijk
première Heien,
eerste onderdeel van Wij Bouwen dat afgerond werd en als zelfstandig
deel gepresenteerd.
14 december 1929
Première van Regen voor de Amsterdamse Filmliga, waaraan Ivens
samen met Mannus Franken vanaf oktober 1927 had gewerkt.
4 januari 1930
"Met de bouwarbeidersbond en in het bijzonder met den hoofdbestuurder
Sinoo, heb ik voortreffelijk samengewerkt. Natuurlijk waren er wel eens verschillen
van meening. Daar ben ik filmman en is hij vakvereenigingsman voor. Maar de
oplossing werd steeds op kameraadschappelijke wijze verkregen en daar ben ik
blij en dankbaar voor!"
Het Volk, 4 januari 1930.
zaterdag 4 januari 1930
première Wij Bouwen: om 15.00 uur in het A.M.J.V. gebouw met muzikale
begeleiding van het volledige V.A.R.A.-orkest o.l.v. Hugo de Groot.
duur: 2.30 uur, 3200 meter film verdeeld
over 9 acten:
- Bouwarbeid te Amsterdam / Heien
- Bondswerk, bondskantoor in de Vondelstraat, congres
- Jeugddag te Arnhem / Roozendaal / Westerbouwing van 25 en 26 mei 1929; Troelstra-oord,
'bedriegertjes'; opgenomen door Willem Bon, o.a. Joris Ivens na maaltijd
- Timmerlieden, huizenbouw, kappenzetters; Betonbouw Telegraafgebouw
- Metselen woningbouw De Dageraad; Nieuwe architectuur, Van Nellefabriek; NS-gebouw,
De
Dageraad, nieuwbouw plan West Amsterdam, tekst Alberda, De Volharding, Den Haag,
De
Bijenkorf, Den Haag, Sluizen te IJmuiden, Mauritsmijn, Heerlen, Van Nellefabriek
Rotterdam -- Zuiderzeewerken (met Fernhout, Lotar, Bon)
"Een gebeurtenis!
De opvoering van Joris Ivens'film "Wij Bouwen", welke hij in opdracht
van den Algemeenen Nederlandschen Bouwarbeidersbond gemaakt heeft, is de belangrijkste
gebeurtenis geworden, die in het Hollandsche filmleven ooit plaats had. Dit
werk van dezen jongen kunstenaar is van zo'n hooge beteekenis, dat het ook in
het buitenland, waar de filmkunst zoo oneindig veel verder is dan ten onzent,
de aandacht zal trekken, omdat het een zuivere filmschepping is van monumentalen
gestalte. Ik durf daarom zeggen, dat de film "Wij Bouwen" een internationaal
evenement is."
Het Volk, 6 januari 1930, Ochtendblad.
zondagmorgen 5 januari in
Rialto vertoning van ontbrekende delen:
1 Timmerfabriek (Jan Hin)
2 Machinale steenhouwerij (Jan Hin)
3 Spoorwegbouw in Limburg (gedeeltelijk Jan Hin)
4 Volledige Zuiderzeefilm
dinsdag 7 januari: keuringsdatum.
Keuringsnr. 8684. Gekeurde lengte 3802 meter.
"Uit 't 4000 meter filmmateriaal
dat Ivens bij elkaar heeft gebracht, heeft hij ruim 3000 meter tot een film
vereenigd. Van de resteerende delen zal hij een apart filmpje componeeren."
De Nieuwe Eeuw, 9 januari 1930
Op 31 januari en zaterdag 1 februari
in Filmliga programma, De Uitkijk
o.a Impressies uit een Steenhouwerij, Jan Hin
Wij Bouwen
Over Steenhouwerij: "..eveneens opmerkelijk goed en zuiver van visie en techniek. Het werk wijkt door een zeker romantisme in opvatting sterk af van Ivens' stijl. Overigens doet het door zijn abrupt en ongemotiveerd slot fragmentarisch aan. Hoe zit dat? Gecoupeerd? "
Van 13 januari tot 6 april is Ivens op uitnodiging van de Russsiche filmmaker Wsewolod Poedowkin op reis door de Sovjet-Unie om Nederlandse avant-garde films te vertonen.
13 april
extra matinee bij de Filmliga in de Uitkijk, zondagmorgen om 10.30 uur:
- Joris Ivens over zijn Russische reis
- Zuid Limburg-film
16 mei, Filmliga De Uitkijk
Première definitieve montage Zuiderzeewerken (zoals ook tijdens zijn
eerste Ruslandreis vertoond)
29 juni 1930
Wij Bouwen met veel succes vertoond op het Internationale Bouwarbeiders-congres
te Stockholm. De Duitse Bouwarbeidersbond heeft de fragmenten Zuiderzee en Heien
aangekocht.
15 september
"Deze zomer is Joris Ivens bezig met opnamen van een nieuwe film "Nieuwe
Gronden", die tot onderwerp heeft het droogleggen en voor cultuur geschikt
maken van den eerste Zuiderzeepolder, der Wieringermeer. Op het oogenblik is
hij bezig met een omvangrijke opdracht voor de vervaardiging van een bedrijfsfilm
der Philips Gloeilampenfabrieken"
Telegraaf Ochtenblad / Provinciale Groninger Courant / De Tribune
28 september
Première VVVC-Journaal
Cienma Royal, Amsterdam
20 oktober 1930
"Een zeer belangrijke film in dit programma is wel het werk van den bekenden
cineast Joris Ivens, die met zijn "camera-oog"de aanleg van een nieuwen
spoorbaan in Zuid-Limburg heeft vereeuwigd. Op geniale wijze heeft hij dit zoo
belangrijke werk in beeld gebracht, zoodat wij met stijgende belangstelling
dit filmwerk hebben bewonderd.."
De Tribune
26 oktober
Première Breken en Bouwen
Tuschinski Theater
16 november
Première VVVC-Journaal, No 1 Filmnotities uit de Sovjet-Unie,
Tuschinski Theater, Amsterdam
17 november 1930
Première De Uitkijk:
Tweede vakbondsfilm, Van Arbeid, Jeugd en Strijd
met ontbrekende delen Caissonbouw, Spoorwegbouw in LImburg en
Jeugddag te Vierhouten
"Gisteren werd voor een aantal
genoodigden een film vertoond, die Ivens voor den Bouwarbeidersbond maakte van
het caissonwerk voor de Rotterdamsche Waalhaven. Ofschoon de film is opgezet
als leerfilm, is het hem toch gelukt het geheel ten maken tot een werk, dat
ook uit filmisch oogpunt zeer interessant is. Ivens is er volkomen in geslaagd
het gigantische van de groote betonnen bak uit te beelden en toch spreekt elk
beeld van de film van de overheersching, die de kleine mensch op deze logge
gevaarten uitoefent. Het sterkst is Ivens in de gedeelten, die het vlechten
van ijzer in beeld brengen. Het uitbeelden van arbeid met een sterk rythmisch
karakter blijkt telkens opnieuw de krachtigste zijde van Ivens.
…Van de gedeelten, die in "Wij Bouwen" het jeugdwerk van onzen
bond in beeld brachten, heeft de cineast thans een tweetal vacantiefilms gemaakt,
die gisteren werden vertoond.
De Bouwarbeidersbond heeft tegelijkertijd de beschikking gekregen over een film,
die van een Duitsche vacantiereis zijner leden werd vervaardigd door den Duitschen
film-operateur Niendorff…
In de beide vacantiefilms heeft Ivens gelukkig niet geprobeerd een deftig verslag-per-film
te schrijven…
Wie het lekker sappige film-relaas heeft ondergaan, betrapt zichzelf op de onwillekeurige
verzuchting: "Ik wou maar, dat ik eens met zoo'n span uit kon gaan, want
dat moet, wat men noemt, een gekloft stelletje zijn. De films van Ivens zijn
dus wel voortreffelijk geslaagd."
Het Volk 18 november
"Zeer interessant is het
derde gedeelte van de film, n.l. de Caissonbouw te Rotterdam. Hier betreden
wij meer het terrein der leerfilm, maar toch is het werk ook hier zoo gehouden,
dat de niet bepaald vaklieden met groote belangstelling gadeslaan hoe dit alles
te werk gaat."
De Bouwer "Van Arbeid, Jeugd en Strijd", 27 november 1930
"In een extra-voorstelling
in het Filmtheater De Uitkijk vertoonde de Alg. Nederlandsche Bouwarbeidersbond,
in wier opdracht ook reeds de groote film Wij Bouwen vervaardigd werd, een programma
van propagandistisch "kleinwerk."…
Jeugddagen schijnen voor de Nederlandsche avant-gardisten een bizondere aantrekkingskracht
te bezitten. Welgeteld hebben wij er den laatsten tijd vijf verschillende gezien:
- een van Joris Ivens
- twee van Willem Bon (waarvan de eerste opgenomen in Ivens'Wij Bouwen')
- een van M.H.K. Franken van een jeugddag der V.J.C.B.
- en een van een Duitscher, tijdens een reisje van de bouwarbeiders langs de
Rijn.
Deze laatste, Ivens'Jeugddag en de Amsterdamsche jeugddag van Willem Bon (in
samenwerking met J. Hin en J. Fernhout) werden thans vertoond."
N.R.C. 19 november
24 november
Films pas ter keuring aangeboden: Jeugddag Amsterdam, Jeugddag Vierhouten, Jeugddag
Duitschland, Caissonbouw
1 december 1930
Oprichting Film-studio Joris Ivens
Met Willem Bon, Jan Hin, Johnny Fernhout, Mark Kolthoff en Eli Lotar.
1 januari 1931
"Vervolgens werden eerst de
N.V.V. documentatiefilm vertoond en die welke Joris Ivens met A. von Barsy in
September 1929 hebben gemaakt van het N.V.V.congres te Rotterdam…"
De Telegraaf / Nieuws van de Dag
----
In de filmografie van John Luijckx
in 'Joris Ivens, 50 jaar wereldcineast', Nederlands Filmmuseum (1978) staat
onder Wij Bouwen:
" …Enkele delen werden verder verwerkt tot korte documentaires over
verschillende vormen van bouwarbeid:
Heien
Nieuwe Architectuur
Caissonbouw
Zuid-Limburg
Beide laatste films zijn verloren gegaan.
NVV- Congres
reportage van het NVV-congres van 9 tot 12 september 1929, met al eregast Léon
Jouhaud
De film is verloren gegaan
Jeugddag
Documentaire over een jeugddag in de buurt van Arnhem
De film is op enkele rushes na verloren gegaan."
Ons adres:
Postbus 606
6500 AP Nijmegen
T: 024 3888774
F: 024 3888776
info@ivens.nl
www.ivens.nl